Elkaar in de ogen kijken, dat is iets bijzonders
Als mensen elkaar ontmoeten, gaat daar een enorme kracht vanuit. Daar zijn Ruben Timman, oprichter van Museum of Humanity, en Herman Stomphorst, zakelijk manager van Stem in de Stad, allebei van overtuigd. De één ziet het tijdens ontmoetingen tussen nieuwkomers en stadgenoten, de ander in het dagelijkse werk van Stem in de Stad. Dat gedeelde geloof bracht beide organisaties samen in Ik zie jou!
Kijk elkaar in de ogen
“Alleen al elkaar in de ogen kijken brengt iets heel moois teweeg.” Voor Ruben Timman, oprichter van Museum of Humanity, is dat de kern van Ik zie jou! Het project legt contact tussen Haarlemmers en nieuwkomers die bijvoorbeeld in een azc verblijven. Het doel: échte ontmoetingen.
“Je ziet begrip ontstaan, empathie. Soms zelfs vriendschap,” vertelt Timman. “Maar ook als iemand na zo’n ontmoeting nét iets anders naar de ander kijkt, is dat al winst. Zodra je elkaar als mens ontmoet, verdwijnen veel denkbeelden die je vooraf van elkaar had.”
Alleen al elkaar in de ogen kijken, brengt iets heel moois teweeg.
Als je bereid bent je open te stellen voor de ander, kun je in elke ontmoeting zoveel van elkaar leren.
Ontmoeting is de kern
Dat is precies de reden waarom Stem in de Stad het project naar Haarlem haalt, met de steun van de Antonius Gemeenschap, Gemeente Haarlem en het COA. “Ontmoeting is de kern van alles wat we doen,” zegt zakelijk manager Herman Stomphorst van Stem in de Stad. “Of dat nu in ons Aanloopcentrum is, bij het Nieuwe Wereldhuis of tijdens Spaarnediners. Als je bereid bent je open te stellen voor de ander, ontdek je telkens weer hoeveel je van elkaar kunt leren.”
Het mag schuren
Het debat over asielopvang is de afgelopen jaren verhard, zien de twee samenwerkingspartners. Met Ik zie jou! hopen zij uit te nodigen tot een milder gesprek, zonder oordeel en met een luisterend oor voor elkaar. Timman: “Het thema migratie roept veel emoties op. Vaak zijn de beelden die we van elkaar hebben gebaseerd op angst. Met Ik zie jou! doen we een beroep op het stille midden van de samenleving: kijk elkaar in de ogen. Luister eerst naar iemands verhaal voordat je een oordeel vormt.”
Thuis in Haarlem
Dat betekent niet dat iedereen het met elkaar eens hoeft te worden. “Bij Stem in de Stad willen we dat iedereen zich thuis voelt in Haarlem”, zegt Stomphorst. “En thuis ben je het niet altijd met elkaar eens. Maar je blijft wel familie. Dat hopen wij ook voor Haarlem: dat mensen niet tegenover elkaar komen te staan of langs elkaar heen leven in hun eigen bubbels, maar elkaar blijven zien. Zodat iedereen zich, ondanks de verschillen, thuis kan voelen.”
Eerst koffie, dan de camera
Aan ieder portret gingen een of meer persoonlijke ontmoetingen vooraf. De duo’s spraken eerst zelfstandig met elkaar af voor bijvoorbeeld een wandeling, een kop koffie of een museumbezoek. Pas daarna volgde de fotosessie.
“Wij zijn bewust niet bij die eerste ontmoeting aanwezig,” vertelt Timman, die de foto’s zelf maakte. “Daardoor ontstaat iets echts. Tijdens de fotosessie kijken de deelnemers elkaar vervolgens een minuut lang in stilte aan. Dat klinkt eenvoudig, maar er gebeurt ontzettend veel in zo’n minuut.”
Bij de tentoonstelling zijn niet alleen de portretten te zien; je leest ook de persoonlijke verhalen achter de ontmoetingen. Daarnaast is een korte film gemaakt waarin deelnemers vertellen wat de ontmoeting met hen heeft gedaan. Die wordt tijdens de opening vertoond.
.
Kleine veranderingen, grote betekenis
Het Museum of Humanity is de maker van Ik zie jou! In het Zaanse museum komen kunst, verschillende culturen en lastige vraagstukken over de wereld om ons heen samen.
De eerste editie van Ik zie jou! vond plaats in Zaandam en kreeg daarna een vervolg in Hoorn en Den Helder. En nu dus in Haarlem. Op verschillende plekken zag Timman hoe ontmoetingen mensen blijvend konden veranderen.
“We hebben meegemaakt dat een vrouw uit Iran die hier helemaal alleen was, door het project werd verwelkomd in een vriendengroep. Maar ook kleinere veranderingen zijn waardevol. Er was bijvoorbeeld iemand die heel uitgesproken was over migratie. Zijn mening veranderde niet volledig, maar hij hielp zijn gesprekspartner uiteindelijk wel aan een baan. Dan zie je dat echte ontmoeting altijd iets in beweging zet.”
Haarlem sterker maken
Voor Stem in de Stad past dat naadloos bij de missie van de organisatie: nabij mensen zijn. De Haarlemse organisatie biedt met verschillende programma’s praktische hulp en een luisterend oor aan onder meer nieuwkomers, dak- en thuisloze mensen en mensen met een verslaving. De deur van het Aanloopcentrum is 10 dagdelen per week geopend voor iedereen – met of zonder dak boven het hoofd, geboren ‘mug’ of net nieuw in Nederland.
,,We halen deze expositie naar Haarlem omdat we deze stad sterker willen maken”, zegt Stomphorst. ,,Omdat wij elke dag zien dat ontmoeting mensen sterker maakt. We hopen ontmoetingen tussen onbekenden te stimuleren, zodat het onbekende vertrouwd wordt.
Hij glimlacht. “Misschien staat iemand straks naar een portret te kijken en spreekt daarna opeens iemand aan die hij anders voorbij was gelopen. Soms kan zo’n klein gesprek al betekenen dat iemand zich weer gezien voelt. Als dat gebeurt, is deze tentoonstelling voor mij geslaagd.”
